Nieuws

Er is regelmatig wat te doen in het bos en binnen onze vereniging. Onderstaande 'archief' geeft een compleet overzicht van al deze activiteiten en de informatie die op de website gestaan heeft.

Tweede Paasdag nemen leden van de Natuurgidsenwerkgroep van IVN Roden u mee op een voorjaarswandeling door het Natuurschoonbos.

Er zijn nog niet veel anemonen te zien, maar als het voorjaar een beetje meewerkt zal de bosbodem eerdaags over grote stukken bedekt zijn met bloeiende anemonen. De gidsen willen deelnemers graag laten meegenieten van deze schoonheid en nodigen iedereen van harte uit deel te nemen aan deze wandelexcursie. Stevig schoeisel is aanbevolen, afhankelijk van het weer en de wandelroute kan het hier en daar flink modderig zijn. Vertrek is om 14.00 uur, vanaf de parkeerplaats bij scholengemeenschap De Borgen aan de Woldzoom te Roden. (Dus niet de parkeerplaats bij het gezondheidscentrum, en ook niet bij de Vagevuurselaan).

Ons Natuurschoon maakt deel uit van 'landgoed' Terheijl. Maar wat is dat eigenlijk? Al geruime tijd werkt een groep kunstenaars aan het opdiepen van het verhaal van Terheijl. Bijna letterlijk. Was Terheijl in de late middeleeuwen een mooie uithof van het Klooster Aduard in Groningen, later een prachtige Havezate, tegenwoordig is het in de lokale herinnering misschien nog een landgoed, voor de argeloze bezoeker is dat onherkenbaar; hier geen poorten, geen hekken,... slechts een enkele laan die eigenlijk nergens toe leidt. De rijke geschiedenis van Terheijl is nauwelijks nog herkenbaar in het landschap. Geen resten van een klooster, statige lanen of een monumentaal landhuis. Wie er woont kent misschien de achtergrond van een verlaging in het landschap of de betekenis van een in onbruik geraakt hek. Maar voor niet-ingewijden spreken deze elementen meestal niet of nauwelijks. In opdracht van de gemeente probeert men het verhaal van Terheijl aan de vergetelheid te ontrukken. Men schrijft over de bodem, de flora, het gebruik van het land, en maken dat tot een mooie ode aan Terheijl! Zeker het ontdekken waard, op http://allemansgoedterheijl.nl.

Op de ALV van afgelopen donderdag zijn twee bestuursleden afgetreden en is er één nieuw lid toegetreden tot het bestuur. Mathijs Oudega en Ineke Veenstra zijn gestopt met hun bestuurswerk. Voor Mathijs was de combinatie met opgroeiende kinderen en andere verplichtingen niet meer te maken. Voor Ineke was na een paar jaar duidelijk geworden dat het bestuurswerk niet 'haar ding' is. Beide aftredende leden werden door voorzitter Teus Korevaar bedankt voor hun bijdrage aan het besturen van de vereniging. Hun belangrijkste wapenfeiten passeerden natuurlijk de revu en beide afzwaaiende bestuursleden werden in de bloemetjes gezet!
Reina Rentema is na een'stage-periode' van bijna een jaar officieel toegetreden tot het bestuur. De afgelopen jaren hebben Reina en haar man Peter zich ontpopt als vaste waarde in de groep van zaterdag-ochtend vrijwilligers, dus ze kent al heel veel facetten van het bos en dilemma's bij het beheer. We hebben er alle vertrouwen in dat zij ook haar weg zal vinden in het bestuurswerk! Reina, we wensen je veel plezier en succes toe!

Het bestuur van de vereniging bestaat nu uit vier leden. Het mag dus duidelijk zijn dat de vereniging wel wat nieuwe bestuursleden kan gebruiken! Dus wie zich betrokken voelt bij het wel en wee van ons bos en daar wat (extra) verantwoordelijkheid voor wil nemen roepen we bij deze op om zich kandidaat te stellen voor een bestuursfunctie!

OBS De Flint uit Nietap organiseerde de afgelopen weken in alle klassen een project rond natuur en milieu. De Flint heeft elk jaar een dergelijk project waar een goed doel aan gekoppeld wordt. Dit jaar hadden ze 'het Natuurschoon van Nietap' gekozen als thema en goed doel. De kinderen hebben bijvoorbeeld vorige week, gesponsord door ouders en buren, de omgeving van de school en het bos opgeruimd. Van de opbrengst van deze sponsor actie zijn materialen voor nestkastjes gekocht die de kinderen zelf in elkaar gezet hebben. Vandaag hebben ze deze Nestkastjes ophangen in Natuurschoonbos!

Ook werden door de jongste leerlingen beschilderde veldkeitjes en de rest van het met de sponsoractie opgehaalde geld aan het bestuur van Natuurschoon aangeboden als aanzet tot het maken van een door de kinderen zelf bedacht 'ontdekpad' door het bos. Teus Korevaar, voorzitter van vereniging Natuurschoon, nam de cheque die nu op € 408,45 stond in ontvangst. Directeur Erik Beumer kon alvast verklappen dat dit nog niet het eindbedrag was, want zelfs vanmorgen kwam er nog geld binnen! Wat een super actie van De Flint!

Regelmatig bereiken ons vragen over de essentaksterfte en de gevolgen voor ons bos. Hoe zit het nou precies??

Essentaksterfte wordt veroorzaakt door een uit Azië afkomstige schimmel met de naam Hymenoscyphus fraxineus, het vals essenvlieskelkje. Deze invasieve exoot is nauw verwant aan het inheemse Essenvlieskelkje (Hymenoscyphus albidus), een schimmelsoort die op afgevallen bladstelen van de es leeft. Het vals essenvlieskelkje infecteert de bomen via het blad. De schimmel groeit via de bladsteel de twijgen in waar ook de bast en het cambium worden aangetast. Dit leidt tot verstoring van de sapstroom wat zichtbaar wordt door verdord blad in de kroon van de boom en afsterving van twijgen, takken en zelfs delen van de kroon. Kenmerkend zijn ook de langgerekte afgestorven plekken in de bast rondom de aanzet van geïnfecteerde twijgen en de karakteristieke bruinverkleuring van afgestorven twijgen.

Er zijn gelukkig essensoorten die minder gevoelig zijn voor de ziekte en daarom adviseren onderzoekers van Wageningen Universiteit terughoudendheid bij het kappen en snoeien van essen die zijn aangetast door essentaksterfte. Je kan dan even aanzien hoe de ziekte zich ontwikkeld. Vooral oudere bomen kunnen vaak nog meerdere jaren overleven als ze zijn aangetast, en soms zelfs deels weer herstellen. Als een zieke es geen direct gevaar oplevert, is het daarom vaak beter om de boom met rust te laten en af te wachten of hij in staat is uitbreiding van de ziekte zelf te stoppen. De afgestorven takken van zieke essen zullen echter vroeg of laat naar beneden vallen, wat gevaar op kan leveren voor wandelaars en andere passanten. Ook zullen er meestal steeds meer takken afsterven zodat het verwijderen van dood hout dweilen met de kraan open is. Om die reden worden zieke essen naast paden en wegen bij een boomveiligheidscontrole meestal toch aangemerkt om te kappen.

In ons bos staan er vooral veel essen langs de Zwarte Ryth, bij de Hertenweide, in het 'essenbosje' tussen de waterlossing en het fietspad (vlak bij de afslag naar 'De Flint') en langs de Toutenburgsingel. Verder nog enkele langs het fietspad. Deze gewone/inheemse es (Fraxinus excelsior) is helaas erg gevoelig voor de ziekte. De sterk verzwakte essen waarvan takken of de gehele stam op paden kunnen vallen zijn bij de in 2018 uitgevoerde boomveiligheidscontrole aangemerkt voor de rooilijst. Bij de rondjes door het bos met de bomengroep en de Bosgroep heeft het bestuur besloten om ongeveer 150 van deze essen te laten vellen. Er zijn ongeveer drie exemplaren gevonden die niet of nauwelijks door de ziekte zijn aangetast. Of deze echt voldoende resistent zijn om de ziekte te weerstaan moet nog blijken... 

Ziekteverloop

De ervaring van de afgelopen jaren leert dat de aantasting van de essen in de grond net zo verloopt als in de kruin van de bomen. Net als de kleinste takken en twijgjes sterven ook de dunste wortels het eerste af. Dit proces gaat door tot ook de dikkere wortels helemaal tot een soort pulp vergaan zijn. De boom staat dan nog op een paar wortelstompen omhoog, en blijkt bij het minste of geringste om te kunnen vallen. Er zit dan nauwelijks meer een kluit aan de bomen. In Natuurschoon zagen we om deze reden de zieke essen binnen valbereik van bijvoorbeeld het fietspad preventief weg. Veel van de omgevallen essen ruimen we ook op, voor ze als een onontwarbare mikado over elkaar heen liggen. 

Essenbosje

In het Essenbosje staan (telling 2022) nog zo'n 175 aangetaste essen. Elk jaar vallen er een stuk of 15 spontaan om. Specifiek voor dit bosje heeft het bestuur daarom begin 2022 besloten om dit bosje in ieder geval beheerbaar en veilig toegankelijk te houden. Onze vrijwillige zagers zorgen daartoe, na het ontstaan van een potentieel risico (hangende bomen, dode bomen naast het fietspad), voor het zo spoedig mogelijk opheffen van dit risico door velling, onderuit lieren en/of platzagen van deze bomen. Omdat er ten alle tijde een veilig en werkbaar terrein moet blijven is het "opstapelen" van meerdere gevelde bomen/stammen (het ontstaan van mikado’s) in dit bosje niet wenselijk. Daar waar dit soort situaties ontstaan worden gevelde stammen verzaagd en platgelegd of afgevoerd. Er zal in ieder geval een ruime hoeveelheid dood hout in het bos achterblijven. Dit aantal is voorlopig gesteld op minimaal de helft van alle omgevallen of gevelde essen. Daarmee zorgen we in snel tempo voor meer dood hout in het bos, wat sowieso goed is voor allerlei planten, dieren, paddenstoelen en bacteriën. Met deze maatregelen kopen we tijd om een plan voor het beheer en/of het aanplanten van nieuwe bomen en struiken in dit bosje te maken, zonder dat er ondertussen een onontwarbare chaos ontstaat.

Onderzoek

In Nederland wordt al enkele jaren onderzoek gedaan naar essentaksterfte. Men probeert onder andere om uit een groot aantal weinig vatbare bomen een resistente variant van de inheemse es te kweken. In de zomer van 2017 is er daarom een oproep gedaan om nog gezonde essen in zwaar aangetaste gebieden te melden op essentaksterfte.nu. Materiaal van die essen wordt gebruikt om deze bomen te vermeerderen en om te onderzoeken waarom die nauwelijks last hebben van de schimmel. Zo zijn al 74 essen die mogelijk resistent zijn tegen essentaksterfte vermeerderd voor nader onderzoek.

Wij hebben de nog gezonde bomen in ons bos aangemeld voor het onderzoek naar de essentaksterfte. Uiteindelijk wil men op basis van 200 weinig vatbare bomen een resistente variant van de inheemse es kweken met een hoge genetische diversiteit. Wij hopen dat één van onze essen daar bij kan zitten. In ons bos zullen heel veel essen gekapt worden, maar zou het niet mooi zijn als genen uit ons bos kunnen helpen om de soort te redden?!

Nuttige info over de stand van zaken rondom de ontwikkeling en bestrijding van de essentaksterfte is te vinden op

Uit grondige inspectie van het bos blijkt er niet genoeg op te ruimen om met z'n allen aan de slag te gaan! Goed nieuws dus! Er is de afgelopen weken al veel opgeruimd en ook de kinderen van De Flint hebben heel goed werk gedaan in hun milieu themaweek!   Aanstaande zaterdag 24 maart is de landelijke Opschoondag. Wij organiseren dan de NatuurSCHOONdag. Die dag is er voor iedereen die mee wil helpen de gelegenheid om eens lekker de handen uit de mouwen te steken in Natuurschoon bos. Vanaf half negen tot ongeveer twaalf uur/half één willen we met zoveel mogelijk vrijwilligers een grote opruimactie houden om het bos weer klaar te maken voor het voorjaar. We willen zo veel mogelijk rommel opruimen die bij de gebruikelijke zwerfvuil wandelingetjes blijft liggen, dus naast plastic, glas, papier ook andere troep als stenen, paaltjes, planken, prikkeldraad, etc... Ook zullen alle informatieborden en bankjes weer lekker schoon gemaakt worden. Aanmelden via 

Op vrijdag 23 maart organiseren de kunstenaars die werken aan de entrees van allemans-goed Terheijl een dag in het veld. Zij gaan, bij voorkeur samen met u, op zoek naar de zand-gronden.

De hoofdlijn van allemansgoed Terheijl is te herleiden tot de uitzonderlijke geologische kenmerken. Op weinig plekken in Nederland komen zo dicht op elkaar zoveel verschillende bodemsoorten voor; potkleischollen, dekzandwelvingen- en koppen, smeltwaterdallen en keileemruggen wisselen elkaar af. Tijdens deze veldtocht gaan we op een aantal nauwkeurig bepaalde ijkpunten bodemmonsters nemen van verschillende zandsoorten. Ieder bodemmonster wordt voorzien van een merkteken. De materialen en inzichten die we middels deze en andere veldtochten vergaren worden ingezet voor het ontwikkelen van kunstwerken bij de entrees. Iedereen die niet bang is voor vuile handen en voeten en mogelijk wat regen, is van harte uitgenodigd.